[BLOG] HOOGSENSITIVITEIT: LAST OF SUPERKRACHT?

Leestijd:           ongeveer 7 minuten

Hoogsensitiviteit: last of superkracht?


HOOGSENSITIVITEIT: LAST OF SUPERKRACHT?


Hoogsensitief, hooggevoelig, HSP. Het zijn woorden die je wellicht al eens voorbij hebt zien komen. Het lijkt iets nieuws, maar dat is het niet. De term hoogsensitiviteit bestaat inmiddels zo’n twintig jaar. Maar mensen die gevoeliger zijn dan gemiddeld bestaan uiteraard al veel langer. Vaak kregen ze alleen andere labels opgeplakt. Je was bijvoorbeeld erg verlegen of misschien wel neurotisch.


Mijn eigen hoogsensitiviteit

Men vond mij vroeger altijd zo’n lief en schattig jongetje, nou ja, de meeste mensen in ieder geval. Degene die dat niet vond, kon mij waarschijnlijk niet zo goed doorgronden.. Op school vond ik het fijn om achter in de hoek van het lokaal te zitten. Dan kon ik goed het overzicht bewaren, en je zat uiteraard ver weg van de meester of juf – pluspunt! -, maar kreeg ik ook niet van alle kanten prikkels op me af.

Ik kon makkelijk leren en was dus vaak snel klaar met mijn werk. In groep 4 ben ik getest op hoogbegaafdheid, en ik bleek hoogbegaafd te zijn. Daarom kreeg ik extra werk dat ik kon doen, voor wat meer prikkels en uitdaging. Nog meer prikkels.. Terwijl ik onbewust juist zoveel mogelijk prikkels aan het vermijden was. Ik kon me prima redden, maar voelde me niet echt op mijn gemak in grote massa’s mensen.

Op iets latere leeftijd kwam dat sensitieve bijvoorbeeld ook naar voren in surprises die ik met Sinterklaas maakte. Tot op de dag van vandaag krijg ik er nog opmerkingen over hoe mooi en verfijnd sommigen waren gezien de leeftijd die ik toen had. Voor mij was het heel normaal. Ik zag echt niet in waarom het dan zo bijzonder was wat ik had gedaan..

Vanuit hoogsensitiviteit-perspectief gezien, is het niet gek dat ik me al vanaf de middelbare school met meditatie en later ook met mindfulness bezighield. Het waren voor mij rustmomentjes. En dat zijn het nog steeds. Ik heb het afgelopen jaar meerdere zelftesten – dus niet officieel bij een specialist - gedaan en bij allemaal was de uitslag dat ik zeer waarschijnlijk hoogsensitief ben. 


Wat is hoogsensitiviteit?

Hoogsensitiviteit is de aangeboren gevoeligheid voor prikkels, die je ook nog eens diep verwerkt. Hoogsensitieve personen - HSP’s - hebben een filter waarmee je prikkels verwerkt níet, wat het grootste deel van de bevolking wél heeft. Daardoor beleven hoogsensitieve personen de wereld om zich heen een stuk intenser. Ongeveer 15% van de bevolking zou hoogsensitief zijn.

Hoogsensitiviteit is een karaktereigenschap, net zoals behulpzaamheid of eigenwijs zijn. Het is dus geen stoornis of zoiets. Je bent HSP, je kunt het niet ‘hebben’. Wel hebben veel HSP’s klachten. Door hun gevoeligheid voor prikkels uit hun omgeving kunnen ze sneller overprikkeld raken. In onze drukke en veeleisende maatschappij is dat natuurlijk wel een dingetje..

Maar het hoeft geen probleem te zijn als je er goed mee weet om te gaan. Als een HSP voldoende hersteltijd neemt, kan hij of zij ook profiteren van die sensitiviteit. Hoogsensitiviteit wordt ook wel een persoonlijkheidskenmerk ‘van de hogere orde’ genoemd. Een eigenschap die naast andere eigenschappen bestaat en ze overkoepelt. Iemand kan dus bijvoorbeeld én hoogsensitief én extravert zijn.


Hoogsensitiviteit of hooggevoelig

In België hebben hoogsensitiviteit en hooggevoelig allebei een andere betekenis. “Hoogsensitiviteit kenmerkt zich van andere persoonlijkheidskenmerken door de gave om heel veel informatie uit de omgeving op te nemen en deze dan ook diepgaand te verwerken. […] Hooggevoeligheid gaat over de emotionele reactie die je door overprikkeling op al die informatie kan hebben.”, zegt Elke van Hoof.

Daarvoor gebruiken wij in Nederland het woord ‘overgevoeligheid’. Bij ons betekenen hoogsensitiviteit en hooggevoeligheid hetzelfde. Voor het gemak gebruik ik daarom alleen het woord hoogsensitiviteit. Het Belgische hooggevoeligheid – overgevoeligheid - kun je worden en staat in principe los van hoogsensitiviteit. Ook als niet-HSP kun je, bijvoorbeeld na een traumatische ervaring, hooggevoelig – overgevoelig - worden.


Bijzondere karaktereigenschap

Ieder hoog sensitief persoon is weer anders en dat kan ook van moment tot moment verschillen. Dat betekent dat iedere HSP dus andere behoeften heeft. Net zoals niet-HSP’s.. Of je nu wel of niet hoogsensitief bent, het is altijd verstandig om zo goed mogelijk te luisteren naar signalen van je lichaam en te bekijken hoe jij jouw behoeften kunt vervullen.

Als je hoogsensitief bent, kun je daar veel vruchten van plukken. In vergelijking met niet-HSP’s, zijn hoogsensitieve personen over het algemeen:

… beter in het signaleren en vermijden van fouten;

… zeer zorgvuldig en gewetensvol;

… in staat zich uitstekend te concentreren, maar ze presteren het best zonder afleiding (!!);

… bijzonder goed in werkzaamheden die oplettendheid, precisie, snelheid en het opsporen van kleine verschillen vereisen;

… in staat om zaken op de diepere niveaus van het semantisch geheugen te verwerken;

… vaak aan het denken over het eigen denken;

… in staat om te leren zonder dat ze zich ervan bewust zijn dat ze hebben geleerd;

… zeer aangedaan door de stemmingen en emoties van anderen.

Ook lichamelijk zijn hoogsensitieve personen anders. De meesten beschikken over een zenuwstelsel dat ervoor zorgt dat ze:

… bijzonder goed zijn in verfijnde motorische bewegingen;

… goed zijn in zich stilhouden;

… ‘ochtendmensen’ zijn, al zijn daar veel uitzonderingen – eerst koffie! - op;

… meer beïnvloed worden door stimulerende middelen zoals cafeïne;

… meer georiënteerd op de werking van de rechterhersenhelft (creatiever en minder rechtlijnig);

… gevoeliger zijn voor dingen in de lucht, dus bijvoorbeeld meer hooikoorts - hatsjoe - en eczeem.

Volgens Elaine Aron, de Amerikaanse arts die de term hoogsensitiviteit geïntroduceerd heeft, heeft het een evolutionair voordeel voor een hele groep. Er zijn verschillende diersoorten waarin een deel van de populatie extra gevoelig is. Deze dieren merken meer op, zijn gevaar sneller op het spoor en hebben een betere neus voor plaatsen waar het goed vertoeven is. Dit principe geldt ook voor mensen.

Het zenuwstelsel van een hoogsensitief persoon lijkt ontworpen te zijn om op subtiele ervaringen te reageren, wat er ook voor zorgt dat HSP’s langzamer herstellen als ze op intensieve prikkels moeten reageren. Maar ze zijn niet chronisch geprikkeld in het dagelijks leven. Een HSP is bijvoorbeeld niet voortdurend angstig zonder aanwijsbare oorzaak, zoals bij neurotisch mensen.


Regelmaat en balans

Hoogsensitieve personen zijn eerder overprikkeld en moeten daarom regelmatig een rustmoment inlassen. Maar daarnaast zijn er ook veel mooie kanten aan het hoogsensitief zijn. Je kunt je innig verbonden voelen met de natuur, met bloemetjes, boompjes en beestjes, met kleine kinderen en volwassenen. Muziek of een mooi schilderij kan je diep ontroeren.

Heb je altijd al gehoord dat je een gevoelig type bent en wil je weten of je misschien wel hoogsensitief bent? Probeer dan eens deze korte of lange zelftest op internet. Let wel op: het zijn geen officiële testen en geven alleen een indicatie. Wil je het zeker weten? Voor een echte test kun je het beste naar een specialist toe gaan die bevoegd en er ervaren in is.

Wat kun je doen als je hoogsensitief bent? Wees je ervan bewust. Voel je niet meer maar zeker ook niet minder dan anderen. Kijk anders naar je verleden: je kon er niks aan doen dat je veel dingen niet kon verdragen. Zorg voor je energiehuishouding door regelmaat en balans. Leer bewust grenzen stellen, nee zeggen en loslaten. Zoek de natuur op, ga sporten. Leef vanuit je hart. Vanuit je passie.

- Yes, I am a highly sensitive person. No, I am not overdramatic. -


Mark Verloop | Healthful You | Rotterdam | Mindfulness voor Twintigers