[BLOG] JIJ EN JE ZELFBEELD

Leestijd:           ongeveer 7 minuten

Jij en je zelfbeeld


JIJ EN JE ZELFBEELD


Ben jij je bewust van je zelfbeeld? Is het positief? Of negatief misschien? En als je er eens kritisch over nadenkt, klopt het dan wel met hoe je werkelijk bent? Iedereen heeft een zelfbeeld. Het zit in je hoofd en het bepaalt voor een groot deel je doen en laten. Je zult je gaan gedragen naar hoe je over jezelf denkt. Daarom is het erg belangrijk dat je zelfbeeld realistisch is.


Beeld en gedrag

Iedereen heeft wel een bepaald beeld bij een ander. Zeker als je diegene goed kent. Soms is het een gedetailleerd beeld, een andere keer iets vager. Het beeld dat je bij die persoon hebt, kan meer of minder overeenkomen met de werkelijkheid. Los van het feit of het beeld over een ander klopt, zal het bepalend zijn hoe je met diegene omgaat of wat je bij die persoon voelt.

Stel, je vindt iemand onbetrouwbaar, dan zal je waarschijnlijk niet zo snel geld aan hem of haar uitlenen. Of iets belangrijks aan die persoon toevertrouwen. Iemand die je saai vindt, zal je minder snel vragen om een avond mee te gaan stappen. Een persoon die je als ‘handig’ beschouwt, zal je vragen om te helpen klussen in je nieuwe huis. En een wijs iemand zal je eerder om raad vragen als je dat nodig hebt.


Je zelfbeeld

Net zoals je een beeld hebt bij anderen, heb je ook een beeld van jezelf. Je zelfbeeld. Maar het kan goed zijn dat je jouw zelfbeeld minder goed kan benoemen dan het beeld dat je van een ander hebt. En net zoals je beeld van anderen je gedrag naar diegene beïnvloedt, doet je zelfbeeld hetzelfde met je eigen doen en laten. Je zult je gaan gedragen naar hoe je over jezelf denkt.

Als jij jezelf saai vindt, zal je minder snel leuk of spontane dingen ondernemen. Indien je zelfbeeld is dat je ‘dom bent’, begin je niet gemakkelijk aan een studie of zal je niet meteen solliciteren op een baan waarvoor je een bepaalde mate van intelligentie nodig hebt. En als je jezelf lelijk vindt, zal je waarschijnlijk minder op de voorgrond treden of je uitbundig kleden.


Realistisch zelfbeeld

Hoe je over jezelf denkt, bewust of onbewust, bepaalt voor een belangrijk deel je gevoel en je gedrag. Je gedrag versterkt meestal weer hoe je over jezelf denkt en zo ontstaat er een cirkel. Als je denkt dat je saai bent, zal je je saai gaan gedragen en dus nog meer denken dat je saai bent, waardoor je je nog saaier gaat gedragen. En zo gaat het door.

Die vicieuze cirkel wordt vaak in gang gezet door observaties, voorstellingen en gewaarwordingen. Bijvoorbeeld dat je het idee hebt dat iemand afkeurend naar je kijkt, je denkt aan die borrel van je werk waar je heen moet of het feit dat je voelt dat je je steeds terughoudender opstelt. En natuurlijk kan een vicieuze cirkel ook ontstaan als je jezelf dom, lelijk of minderwaardig vindt.

Omdat je zelfbeeld van grote invloed is op je doen en laten, is het erg belangrijk om te weten of je zelfbeeld overeenkomt met de werkelijkheid. Het zou erg jammer zijn als je jezelf saaier, dommer of lelijker vindt dan je eigenlijk bent. Andersom werkt het ook niet. Als jij heel positief over jezelf gaat denken, zal je al snel overmoedig worden en over je eigen grenzen heen gaan. Of je verliest je ‘werkelijk ik’ uit het oog.

Zoiets is geen positief zelfbeeld maar eerder arrogantie of verwaandheid. Een zelfbeeld moet dus niet positiever dan gepast zijn en niet negatiever dan noodzakelijk. Hoe beter je weet wat je kunt en wat je niet kunt, wat je waard bent en wat niet, hoe beter je leven kunt inrichten naar je kwaliteiten en beperkingen. Het gaat er dus om dat je een realistisch zelfbeeld vormt.


Negatief zelfbeeld

Een zelfbeeld zit in je hoofd. Hoe je over jezelf denkt, wordt gevormd door wat je meemaakt in je leven, wat anderen over je zeggen en door wat je doet. Als je vroeger nooit een compliment kreeg of uitgenodigd werd voor feestjes of gezamenlijke activiteiten, zal je sneller denken dat je saai bent of er niet toe doet. Wie dat wel heeft meegemaakt, vindt het vanzelfsprekend dat hij of zij erbij hoort.

Alle ervaringen die je opdoet, positief of negatief, gaan in je hoofd zitten en zijn medebepalend voor het beeld dat je van jezelf hebt. Wanneer deze ervaringen maar negatief genoeg zijn, lang genoeg duren, er weinig positieve ervaringen tegenover staan en jezelf er onvoldoende tegen kunt verzetten, zal een negatief zelfbeeld zicht vastzetten in je hoofd.

Uiteindelijk zal je alleen nog maar geloven wat het negatieve zelfbeeld tegen je zegt. Je kijkt dan niet meer naar de dingen die je wel kan en waar je wel goed in bent. Jij wordt dan je zelfbeeld. Je gelooft op een gegeven moment tegenbewijzen of oprechte complimenten niet meer. Je zelfbeeld is zo star geworden dat andere dingen er niet meer toe doen.

Zowel een positief als negatief zelfbeeld kan een terechte afspiegeling zijn van hoe men in werkelijkheid is. Als je andere mensen steeds bedriegt en oplicht, alleen meer aan jezelf denkt of anderen gebruikt om er zelf beter van te worden, kan je jezelf een egoïst vinden. In dat geval is het zelfbeeld negatief maar wel terecht. Om een positiever zelfbeeld te krijgen zal je je anders moeten gaan gedragen.

Als je altijd voor anderen klaarstaat, veel tijd vrijmaakt voor anderen en over het algemeen vriendelijk bent voor je medemens, kun je jezelf toch een egoïst vinden. Ook dan is je zelfbeeld dus negatief maar klopt het niet met de werkelijkheid. Je negatieve zelfbeeld is dan niet terecht en hoef je niet je gedrag te veranderen. In dat geval kun je beter eens kritisch naar je zelfbeeld kijken.


Positieve werkelijkheid

Het is dus belangrijk om je te realiseren of je zelfbeeld wel klopt met de werkelijkheid. Als je negatief over jezelf denkt, kan dat in het begin erg lastig zijn. Zeker omdat je in eerste instantie het positieve misschien niet zult voelen. Schakel je gevoel dan heel even uit en probeer er rationeel naar te kijken. Verplaats je bijvoorbeeld heel even in een ander en beschrijf het zoals die naar jou zou kijken.

Bedenk ook dat een negatief zelfbeeld heel hardnekkig kan zijn. Het ene moment kan je het idee hebben dat je het negatieve zelfbeeld achter je hebt gelaten en een ander moment zit je er weer middenin. In een volgende blog meer over hoe je een negatief zelfbeeld kunt veranderen! Voor nu nog even een wijze les van Oprah Winfrey: you don’t become what you want, you become what you believe.


Mark Verloop | Healthful You | Rotterdam | Mindfulness voor Twintigers