[BLOG] WAT IS MINDFULNESS NOU EIGENLIJK?

Leestijd:           ongeveer 5 minuten



WAT IS MINDFULNESS NOU EIGENLIJK?



Mindfulness is doelbewust en niet-oordelende aandacht geven aan het huidige moment. Dat is mindfulness als definitie, en daarnaast kun je mindfulness ook als een methode zien. Een praktische tool om meer rust en balans te creëren in je dagelijks leven. Maar daarover straks meer. Want hoe is mindfulness eigenlijk ontstaan? Waar komt het vandaan?


Het mindfulness van Jon Kabat-Zinn

Ik wil je meenemen, terug in de tijd, naar de jaren zeventig van de vorige eeuw. De tijd van de oliecrisis, de Surinaamse onafhankelijkheid, de oorlog in Vietnam, het Nederlands elftal dat met Johan Cruijff het Nederlandse voetbal op de kaart zette, het kabinet Den Uyl, de popgroep ABBA, de opkomst van Apple en Microsoft, het dekbed dat wollen dekens verving en jongeren die duidelijk een stem krijgen.

De Amerikaan Jon Kabat-Zinn werkte in die tijd in het academisch ziekenhuis van de universiteit van Massachusetts. Het viel hem op dat chronische patiënten in een bodemloze put terechtkwamen zodra dat ze medisch gezien uitbehandeld waren. Ze kregen te horen dat ze maar moesten leren leven met hun ziekte. Alleen kon geen enkele dokter uitleggen hoe ze dat dan moesten doen.

Jon Kabat-Zinn is oorspronkelijk moleculair bioloog en daarnaast was hij op dat moment al ervaren in meditatie en yoga. Hij wilde die patiënten graag een handvat bieden zodat ze wel met hun ziekte om konden leren gaan. Daarom ontwikkelde hij op basis van zijn achtergrond en ervaring met meditatie en yoga een achtweekse training. Centraal hierin stond het ontwikkelen van de kwaliteit van aandacht.


De achtweekse mindfulnesstraining

Met deze training, de achtweekse mindfulnesstraining, leerden de patiënten hoe ze zelf iets aan hun gezondheid konden doen. En dan vooral aan hoe zij hun ziekte beleefden. In 1979 opende Kabat-Zinn de Stress Reduction Clinic, tegenwoordig Centre for Mindfulness, in de kelders van het ziekenhuis. Nadat zijn experiment succesvol bleek te zijn, werd de training ook in andere ziekenhuizen aangeboden.

Veel verschillende soorten patiënten bleken baat te hebben bij de training. Het werd veelvuldig wetenschappelijk onderzocht en aantoonbaar effectief bevonden. Steeds meer therapeuten wilden een opleiding volgen om de training zelf ook te kunnen geven. Zo begon het balletje te rollen en breidde het steeds verder over Amerika uit. Zo’n tien jaar geleden kwam het ook naar Nederland toe.

De mindfulnesstraining zoals die door Jon Kabat-Zinn ontwikkeld is, heet Mindfulness Based Stress Reduction (MBSR). Maar er is ook een variant op deze training: Mindfulness Based Cognitive Therapy (MBCT). Deze variant is in de jaren negentig ontwikkeld door Zindel Segal, Mark Williams en John Teasdale en bevat elementen van cognitieve gedragstherapie.

Jon Kabat-Zinn

Een praktische tool

Nu je weet hoe mindfulness bijna veertig jaar geleden ontstaan is, zal ik je ook vertellen wat het precies is. Maar eerst nog eens de definitie van mindfulness: doelbewuste en niet-oordelende aandacht geven aan het huidige moment. Wist je dat dat een vaardigheid is, en dat iedereen het kan leren? Natuurlijk, de één zal het sneller oppikken dan een ander, maar iedereen kan het leren.

Net zoals iedereen weleens een moment van volledig aanwezig zijn heeft gehad. Bijvoorbeeld tijdens een prachtig uitzicht dat je tijdens je vakantie tegenkwam en waar je uren naar had kunnen kijken. Je maakte je even geen zorgen om andere dingen en genoot van dát moment. Je was niet aan het oordelen, behalve misschien een ‘wauw, wat mooi’, en stelde je open voor dat wat er aanwezig was.  

En dat is precies waar mindfulness over gaat. We doen dingen ontzettend veel op de automatische piloot. En daar zitten zeker ook positieve kanten aan, want het maakt ons leven een stuk makkelijker. Maar we zouden best wat minder op de automatische piloot mogen leven. Stop zo af en toe eens met waar je mee bezig bent en stel jezelf de vraag waar je op dat moment behoefte aan hebt.


Je aandacht trainen

Mindfulness leert je om opmerkzaam te zijn voor dat wat er is. Je leert helder waar te nemen, zonder erover te oordelen. En wat je tegenkomt, is per moment verschillend. Het kunnen gedachten zijn, maar ook gevoelens, lichamelijke prikkels of afleiding uit je omgeving. Hoe je daar mee omgaat, is aan jou. Stap uit de automatische piloot en reageer heel bewust op de situaties die je tegenkomt.

Dat is trouwens niet iets dat je zomaar even doet, dat uit de automatische piloot stappen. In veel situaties zal je al snel een oordeel hebben over jezelf of een ander. Net zoals bij piano leren spelen of het beoefenen van een sport, zal je moeten trainen. Hoe meer je met mindfulness oefent, hoe bewuster je kunt reageren op allerlei situaties in je dagelijks leven.

Binnen de methode mindfulness heb je de formele en informele beoefening. De formele beoefening bevat het doen van meditaties, mindfulnessoefeningen en yoga maar ook het volgen van trainingen en workshops om de beoefening ervan te verdiepen. Daarnaast heb je de informele beoefening: hoe je het toepast in je dagelijks leven.

De kracht van aandacht

Wat het je oplevert

Mindfulness helpt je in balans zijn. Het gaat om jouw ervaringen, van moment tot moment. Het gaat over aandachtig zijn voor jezelf, voor jouw leven en hoe het echt met je gaat. Mindfulness verbetert de vaardigheid om met stressvolle situaties om te gaan, je eigen grenzen aan te geven en minder te piekeren maar ook het huidige moment intensiever te beleven en zo meer te genieten van kleine dingen.

En is dit dan zweverig? Nee hoor. Zie mindfulness maar als een praktische tool waarmee je meer rust en balans in je leven kunt creëren. Niet meer, niet minder. Het principe van mindfulness kun je toepassen zoals het bij jou past. Je hoeft niet direct geitenwollensokken met sandalen te gaan dragen en volledig zelfvoorzienend in het bos te gaan wonen.


Mark Verloop | Healthful You | Rotterdam | Mindfulness voor Twintigers